Geguritan: Puisi Jawa Mengenai Kasih Sayang Orang Tua

Ayu W. · 4 min baca · 4 bulan lalu · 180 dibaca
Bisik.id
Geguritan: Puisi Jawa Mengenai Kasih Sayang Orang Tua

Gambar atau konten salah?

Orang tua merupakan pilar dalam kehidupan setiap anak. Kasih sayang, pengorbanan, dan doa mereka sering menjadi inspirasi bagi karya sastra. Salah satu bentuk sastra yang memuat perasaan ini adalah geguritan, puisi modern berbahasa Jawa yang bersifat bebas dan imajinatif.

Berbeda dengan puisi Jawa lama, geguritan tidak terikat aturan khusus seperti guru gatra, guru lagu, maupun guru wilangan. Penulis dapat mengekspresikan isi dan makna tanpa batasan bentuk. Istilah geguritan berasal dari kata “gurit” dalam bahasa Jawa yang berarti sajak atau puisi. Karya ini biasanya ditulis dalam bahasa Jawa, namun kini juga dapat menggunakan bahasa Indonesia atau bahasa lain sesuai kreativitas penulis. Meski begitu, nilai estetika dan pesan moral tetap menjadi bagian penting.

Geguritan bertema ibu dan ayah biasanya berisi ungkapan kasih sayang, perjuangan, pengorbanan, hingga doa untuk kedua orang tua. Dengan penggunaan bahasa Jawa yang sederhana namun mendalam, geguritan mampu menghadirkan suasana haru sekaligus penuh makna. Berikut daftarnya dari berbagai sumber.

  1. Ibuku

    Ibu…Sapa kang bisa ngerti aku

    Kajaba ibuku

    Saben dina saben wektu

    Ibu tansah ndidik awakku

    Saben ibu duka marang aku

    Lara tenan rasane atiku

    Ibu…Aku njaluk restu

    Supaya anggonku sinau

    Bisa migunani kanggo masa depanku

    Ibu…Au tresna marang ibu

    Tanpa ibu aku dudu sapa-sapa

    Amarga ibu aku ana ning donya

    Maturnuwun ibu

    Aku tresna ibu

  2. Sasuwir Dongane Ibu

    Satekem lintang kang dakpetik saka jembare langit

    Sarta sasuwir dongane

    Muga isih bisa gawe sangu cecoloking laku

    Rikala sadawaning dalan pangrantu

    Mung dikebaki esem wayu

    Duweke prawan ayu

    Sing omahe kidul gunung lawu

    Sacuwil angin kangen dakrangket saka pategalan

    Muga bisa nuwuhake kesabaran

    Marang titah kang nate kelangan katresnan

    Saengga masia durung tekan wayahe

    Ngrasakake endah lan manise

    Dheweke ora nyupatani jaman

    Kanthi sewu supata

    Kang bisa nambak samudra

    Nyatane bagya lan kuciwa

    Padha karo hawa

    Sing tekane tanpa aweh pawarta

    Lan samangsa gelem lunga

    Babar pisan ora nate menehi pirsa

    Mulane mumpung wengine isih turu

    Becike padha elinga pesene ibu

    Supaya tatu ing dhadhamu dadi lebu

    Luntur lebur dadi sawijining kenangan

    Kang bakal dadi pepaesing jaman

  3. Pesene Bapak

    Bapak nate pesen prasaja marang anake

    Bapak mung pengin duwe anak prasaja

    Gelem nampa urip kanthi apa anane

    Ngupaya samadya tanpa ngangsa

    Utawa gugat marang Kang Maha Kuwasa

    Pesene bapak liyane

    Aja dadi konang sing melik dadi lintang

    Aja dadi lintang sing melik dadi rembulan

    Aja dadi rembulan sing melik dadi srengenge

    Aja dadi srengenge sing seneng menange dhewe

    Kena dadi apa wae sauger ora pengin dadi liyane

    Merga sing jenenge nuruti karep ora bakal ana enteke

  4. Pituture Bapak lan Ibu

    Mungguhe Bapak

    Papan iki kabeh kamanjingan kabebasan

    Mulane aja nggumun

    Rikala nyipati akeh wong umuk

    Kang wicarane tansah muluk-muluk

    Wulangane Bapak

    Yen kepengin dolan cecawisa kesabaran

    Merga ing kene tembung-tembung sengit kebak pangece

    Diumbar sadawane dalan

    Sapa sing beda panemu bakal diasorake

    Tanpa wedi ketaman panase sawan

    Ibu njangkepi

    Ing kene akeh kang seneng nggunakake tetembungan langit

    Tembung sing angel dimangerteni kawula alit

    Ing kene basa rinengga tansah disubya-subya

    Bapak lan ibu ngelingake

    Ing donya iki kang duwe ngelmu sejati

    Mung suket teki

    Senajan diurug lan dijabel bola-bali

    Dheweke tetep saguh tuwuh ngrembaka

    Urip mardhika ing satengahe jaman kang saya tuwa

  5. Dongane Ibu

    Udane wis rampung, Le

    Nanging aja kesusu bali

    Lungguha kene ngancani ibu

    Sinambi rembugan wigati

    Murih reribet sajroning ati

    Bisa luntur bebarengan tekane bun-bun wengi

    Yen saben prahara wis pinasthi

    Kena ngapa isih kudu kok tangisi

    Kalane nemahi kuciwaning ati

    Aja banget anggenmu nggetuni

    Nalika akeh mripat wis padha turu

    Pengin dikirim salembar pawarta

    Marang para putra

    Kang lagi padha ngumbara

    Muga wae enggal kok temu

    Manising madu ing uripmu

    Saengga tresna kang suwe kok rantu

    Enggal bisa ketemu

  6. Langkah Ibu ing Subuh Dina

    Nalika lintang isih gumantung ing pucuk langit

    Lan ayam durung muni

    Ibu wis tangi luwih dhisik

    Njur nyiapake urip saka pawon sing sepi

    Asape geni dadi saksi

    Yen tresna ora nate butuh sora

    Tangane sing wis keriput

    Ngrumat nasib anak-anake kanthi sumarah

    Aku mung bisa ndeleng saka adoh

    Nggawa rasa kangen sing ora tau entek

    Ibu ora nate ngeluh marang wektu

    Nanging tansah ndonga ing saben sujudmu

    Yen mengko aku wis adoh saka omah

    Muga asmamu tetep dadi padhang dalanku

    Amarga saben langkahku

    Ana berkah saka lemesing tanganmu

  7. Jejaking Bapak

    Langkahmu alon, Pak

    Nanging jejake jero ing atiku

    Keringetmu dadi madu gesang

    Kanggo nyukupi kabutuhan kulawarga

    Saben tatu ing sikilmu

    Ora nate mbok critakake

    Saben kesel ing dadhammu

    Mbok kubur ing eseman prasaja

    Bapak ora akeh tembung

    Nanging piwulangmu tansah lumebu

    Lumantar tuladha lan tumindak

    Sing luwih lantang tinimbang swara

    Saiki aku ngerti, Pak

    Yen kejantanan sejati

    Ora ana ing swara seru

    Nanging ana ing tanggung jawab sing tansah dicekel nganti mati

  8. Antara Ibu lan Bapak

    Ibu kaya segara

    Sing sabar nampung sakabehing lara

    Bapak kaya gunung

    Sing jejeg ngadhepi badai lan angkara

    Ibu ngelus nganggo rasa

    Bapak ndhedheg nganggo daya

    Loro-lorone padha mulya

    Ing carane nglindhungi kulawarga

    Yen aku tiba

    Ibu ngrangkul kanthi luh

    Yen aku bingung

    Bapak nuduhake dalan nganggo arah tumuju

    Ing antarane ibu lan bapak

    Aku sinau arti urip lan katresnan

    Yen tresna ora mung diucap

    Nanging dikorbanke kanthi katulusan

Geguritan ini tidak hanya menjadi tugas sekolah, tetapi juga menjadi bahan renungan tentang pentingnya menghargai perjuangan orang tua. Dengan bahasa yang indah dan kiasan, para penulis menampilkan perasaan yang mendalam, mengajak pembaca merasakan kasih sayang, pengorbanan, dan doa yang tak terhingga. Melalui kumpulan geguritan ini, pembaca dapat merasakan kedalaman perasaan dan nilai moral yang diangkat oleh para penulis, menyoroti peran penting orang tua dalam kehidupan seorang anak.

geguritanorang tuakasih sayangpengorbanandoasastra Jawanilai moral

Komentar

Memuat komentar...